พลาสติก PP คืออะไร? รู้จักกับพลาสติก PP ในเชิงลึก

กล่องอาหารที่เปิดฝาซ้ำทุกวัน ฝาขวดที่พับติดกับตัวบานพับ และถุงร้อนใส่อาหารมักมีชื่อ PP อยู่เบื้องหลัง พลาสติกชนิดนี้เบา ทนสารเคมี และทนการงอซ้ำได้ดี จึงทำหน้าที่ได้ตั้งแต่บรรจุภัณฑ์ชิ้นบางไปจนถึงชิ้นส่วนรถยนต์

พลาสติก PP คืออะไร?

PP ย่อมาจาก Polypropylene หรือพอลิโพรพิลีน เป็นเทอร์โมพลาสติกที่สร้างจากหน่วยโพรพิลีน ลักษณะเด่นคือมีความหนาแน่นต่ำ จึงเป็นหนึ่งในพลาสติกใช้งานทั่วไปที่เบามาก เนื้อวัสดุธรรมชาติมักขาวขุ่น แต่ปรับให้ใสขึ้นหรือเติมสีได้

บนบรรจุภัณฑ์ PP ใช้รหัสเรซิน เลข 5 รหัสนี้ช่วยบอกชนิดพลาสติกสำหรับการคัดแยก ไม่ได้บอกเกรด คุณภาพ หรือยืนยันว่าชิ้นนั้นเข้าไมโครเวฟได้

ทำไม PP จึงใช้กับของหลายแบบ?

• ทนความร้อนได้ดีกว่าพลาสติกบรรจุภัณฑ์หลายชนิด จึงมีเกรดที่ใช้กับอาหารร้อนและภาชนะสำหรับอุ่นอาหาร
• ทนการพับงอซ้ำ บานพับบาง ๆ ที่ทำเป็นชิ้นเดียวกับฝากล่องหรือฝาขวดเรียกว่า living hinge ซึ่งเป็นงานเด่นของ PP
• ทนสารเคมีและความชื้น เหมาะกับฝาขวด ภาชนะ และอุปกรณ์ห้องปฏิบัติการหลายประเภท
• น้ำหนักเบา ช่วยลดวัสดุและน้ำหนักขนส่ง
• ขึ้นรูปได้หลากหลาย ทั้งฉีดเป็นชิ้นงาน เป่าเป็นภาชนะ อัดรีดเป็นแผ่น ปั่นเป็นเส้นใย และทำเป็นฟิล์ม

PP มีข้อจำกัดเช่นกัน วัสดุทั่วไปอาจเปราะขึ้นเมื่ออุณหภูมิต่ำมาก เสื่อมจากแสงแดดหากไม่มีสารป้องกัน และติดกาวหรือพิมพ์ผิวได้ยากกว่าพลาสติกบางชนิด ผู้ผลิตจึงปรับสูตรให้เหมาะกับแต่ละงาน

PP มีกี่เกรด?

การแบ่งที่พบในงานอุตสาหกรรมมีสามกลุ่มหลัก

PP Homopolymer

สร้างจากโพรพิลีนเป็นหลัก มีความแข็งและทนความร้อนดี เหมาะกับภาชนะ ชิ้นส่วนเครื่องใช้ และเส้นใยที่ต้องคงรูป

PP Random Copolymer

เติมเอทิลีนในปริมาณหนึ่งและกระจายอยู่ในสายโซ่ ช่วยให้วัสดุใสและยืดหยุ่นขึ้น พบในภาชนะใส ขวด และท่อบางประเภท

PP Impact Copolymer

ออกแบบให้มีส่วนที่รับแรงกระแทกดีขึ้น จึงเหมาะกับลัง กล่องแบตเตอรี่ และชิ้นส่วนรถยนต์ โดยเฉพาะงานที่ต้องการความเหนียวมากกว่า PP ทั่วไป

นอกจากโครงสร้างแล้ว ยังมีการระบุค่าการไหลขณะหลอม เกรดอาหาร เกรดการแพทย์ สารหน่วงไฟ และสารป้องกัน UV ดังนั้นคำว่า PP เหมือนกันไม่ได้แปลว่าใช้แทนกันได้ทุกงาน

PP ใช้ทำอะไรบ้าง?

ในครัวเรือนพบ PP ในกล่องถนอมอาหาร ฝาขวด ถ้วยโยเกิร์ต ตะกร้า กะละมัง และเครื่องใช้ที่ต้องล้างบ่อย เส้นใย PP ใช้ทำกระสอบ เชือก พรม ผ้าไม่ถัก และหน้ากากอนามัยบางชั้น

ในวงการแพทย์มีการใช้ PP กับกระบอกฉีดยา ภาชนะเก็บตัวอย่าง และอุปกรณ์ที่ต้องทนสารเคมีหรือกระบวนการฆ่าเชื้อบางแบบ ส่วนรถยนต์ใช้ PP ผสมสารเติมแต่งทำแผงภายใน กันชน และกล่องแบตเตอรี่เพื่อลดน้ำหนัก

PP เข้าไมโครเวฟได้ไหม?

นี่เป็นจุดที่มักเข้าใจคลาดเคลื่อน ภาชนะ PP บางชนิดเข้าไมโครเวฟได้ แต่ไม่ใช่ทุกชิ้น ให้มองหาคำว่า “Microwave Safe” หรือคำแนะนำจากผู้ผลิต และทำตามข้อจำกัดเรื่องเวลา อุณหภูมิ และการปิดฝา

ไม่ควรใช้เพียงเลข 5 เป็นเกณฑ์ เพราะความปลอดภัยยังขึ้นกับความหนา รูปทรง สี สารเติมแต่ง และการทดสอบของภาชนะ หากกล่องบิดเบี้ยว แตก มีรอยลึก หรือฝาเสื่อม ควรเปลี่ยนใหม่ และไม่ควรนำบรรจุภัณฑ์ใช้ครั้งเดียวมาใช้กับความร้อนซ้ำโดยไม่มีคำแนะนำรองรับ

PP ต่างจาก PET และ HDPE อย่างไร?

คุณสมบัติ	PP	PET	HDPE
รหัสเรซิน	5	1	2
ลักษณะที่พบ	ขุ่นถึงกึ่งใส	ใสและคงรูป	ขุ่นและเหนียว
จุดเด่น	ทนการพับและความร้อน	ใส กั้นก๊าซได้ดี	ทนกระแทกและสารเคมี
งานตัวอย่าง	กล่องอาหาร ฝาขวด	ขวดน้ำอัดลม ขวดน้ำ	ขวดนม แกลลอน

ถ้าต้องใส่เครื่องดื่มใสและต้องการเห็นของด้านใน PET มักเหมาะกว่า ถ้าต้องการแกลลอนแข็งแรง HDPE มักตอบโจทย์ ส่วน PP เด่นกับฝา บานพับ และภาชนะที่ต้องรับอุณหภูมิสูงกว่าในการใช้งานที่ผู้ผลิตกำหนด

PP รีไซเคิลได้ไหม?

PP หลอมกลับมาผลิตเป็นของใหม่ได้ แต่ผู้รับรีไซเคิลแต่ละแห่งไม่ได้รับ PP ทุกรูปแบบ บรรจุภัณฑ์แข็งที่สะอาดและแยกวัสดุได้ง่ายมีโอกาสเข้าสู่ระบบมากกว่าฟิล์มบาง ชิ้นเล็ก หรือบรรจุภัณฑ์หลายชั้น

ก่อนคัดแยก ให้เทเศษอาหารออก ล้างพอไม่ให้เกิดกลิ่น ผึ่งแห้ง และถอดชิ้นส่วนวัสดุอื่นตามเงื่อนไขของจุดรับ ไม่ควรเผา PP กลางแจ้ง และไม่ควรเชื่อว่าสัญลักษณ์ลูกศรกับเลข 5 คือคำรับรองว่าถังรีไซเคิลทุกแห่งรับวัสดุชิ้นนั้น

สรุปให้จำง่าย

พลาสติก PP คือพลาสติกเบอร์ 5 ที่เบา ทนสารเคมี ทนการพับ และมีเกรดที่ใช้กับความร้อนได้ดี จึงพบในกล่องอาหาร ฝาขวด และเส้นใยจำนวนมาก ถ้าต้องการเทียบครบตามรหัสบรรจุภัณฑ์ อ่านต่อได้ที่ PVC เบอร์ 3, LDPE เบอร์ 4, PS เบอร์ 6 และ OTHER เบอร์ 7