พลาสติก PS คืออะไร? รู้จักกับพลาสติก PS ในเชิงลึก

คำว่า PS ทำให้หลายคนนึกถึงกล่องโฟมก่อน แต่จริง ๆ แล้วพอลิสไตรีนยังทำเป็นช้อนส้อมพลาสติกแข็ง ถาดใส และกล่องแผ่นแข็งได้ด้วย ความต่างอยู่ที่วิธีขึ้นรูปและปริมาณอากาศในเนื้อวัสดุ

พลาสติก PS คืออะไร?

PS ย่อมาจาก Polystyrene หรือพอลิสไตรีน เป็นเทอร์โมพลาสติกที่ผลิตจากสไตรีน PS แบบเนื้อแน่นมีความใส แข็ง และขึ้นรูปง่าย แต่ค่อนข้างเปราะ เมื่อเติมสารหรือทำให้เกิดฟองจะกลายเป็นวัสดุที่เบาและช่วยกันกระแทกหรือเป็นฉนวนได้

PS ใช้รหัสเรซิน เลข 6 รหัสเดียวครอบคลุมทั้งชิ้นงานแข็งและโฟม จึงต้องดูรูปแบบผลิตภัณฑ์ร่วมด้วย และเช่นเดียวกับรหัสอื่น เลข 6 บอกชนิดเรซิน ไม่ได้ยืนยันว่าจุดรับรีไซเคิลทั่วไปจะรับ

PS แบบแข็ง, EPS และ XPS ต่างกันอย่างไร?

PS แบบแข็ง

อาจใสหรือทำสี ใช้ทำถาด บรรจุภัณฑ์ กล่องแผ่น ช้อนส้อมใช้ครั้งเดียว และอุปกรณ์ห้องปฏิบัติการบางชนิด ผิวสวยและขึ้นรูปได้รายละเอียดดี แต่แตกได้เมื่อบิดหรือกระแทกแรง

EPS หรือโฟมเม็ดบีด

Expanded Polystyrene ประกอบจากเม็ดโฟมที่ขยายและเชื่อมติดกัน เนื้อเบามาก มองเห็นเม็ดเล็ก ๆ ได้ ใช้ทำกล่องเก็บอุณหภูมิ โฟมกันกระแทก และบรรจุภัณฑ์เครื่องใช้ไฟฟ้า

XPS หรือโฟมอัดรีด

Extruded Polystyrene มีโครงสร้างเซลล์สม่ำเสมอและผิวเรียบกว่า มักทำเป็นแผ่นฉนวนก่อสร้าง งานโมเดล และแผ่นรองบางประเภท ไม่ควรเรียกโฟมทุกชนิดว่า XPS เพราะวัสดุโฟมยังมี PE, PP และ PU อีกหลายแบบ

คุณสมบัติเด่นและข้อจำกัดของ PS

• ขึ้นรูปง่ายและผิวเรียบ เหมาะกับผลิตภัณฑ์จำนวนมากที่ต้องการต้นทุนไม่สูง
• PS แบบแข็งใสได้ จึงใช้กับฝา ถาด และกล่องที่ต้องมองเห็นด้านใน
• โฟม PS เบาและเป็นฉนวน ช่วยลดแรงกระแทกและชะลอการถ่ายเทความร้อน
• ค่อนข้างเปราะ โดยเฉพาะ PS แบบทั่วไป จึงไม่เหมาะกับชิ้นงานที่ต้องบิดหรือรับแรงกระแทกซ้ำ
• ไม่เหมาะกับความร้อนสูงและตัวทำละลายบางชนิด อาจเสียรูปหรือแตกร้าวได้

PS ใช้ทำอะไรบ้าง?

ในบรรจุภัณฑ์อาหารพบ PS ในถ้วย โยเกิร์ตบางแบบ ถาดเบเกอรี ช้อนส้อม และกล่องฝาพับ ส่วน EPS ใช้ทำกล่องขนส่งอาหารทะเล บรรจุภัณฑ์กันกระแทก และแผ่นรอง

งานก่อสร้างใช้ XPS หรือ EPS เป็นฉนวนเมื่อระบบอาคารออกแบบรองรับ อุปกรณ์วิทยาศาสตร์บางประเภทใช้ PS ใสทำจานเพาะเลี้ยงหรือภาชนะใช้ครั้งเดียว ขณะที่ HIPS หรือ High-Impact Polystyrene เป็นสูตรที่เพิ่มความเหนียวและพบในแผ่นขึ้นรูป ตัวเรือน และชิ้นส่วนภายในเครื่องใช้

กล่องโฟมใส่อาหารร้อนได้ไหม?

ควรใช้ภาชนะตามชนิดอาหารและช่วงอุณหภูมิที่ผู้ผลิตกำหนด PS ทั่วไปไม่ใช่ตัวเลือกสำหรับไมโครเวฟ เตาอบ หรืออาหารที่ร้อนเกินข้อกำหนด อาหารมันและอุณหภูมิสูงยิ่งควรหลีกเลี่ยงเมื่อภาชนะไม่ได้ระบุว่าสัมผัสได้

การเห็นเลข 6 ไม่ได้บอกช่วงอุณหภูมิ หากภาชนะเสียรูป ละลาย หรือผิวแตก ควรหยุดใช้ อย่านำโฟมบรรจุภัณฑ์เครื่องใช้ไฟฟ้ามาใส่อาหาร เพราะเกรดและความสะอาดไม่ได้ออกแบบมาเพื่อจุดประสงค์นั้น

PS ต่างจาก PP และ PET อย่างไร?

PS แบบแข็งอาจดูคล้าย PET หรือ PP แต่สมบัติไม่เหมือนกัน PET เด่นเรื่องความใสและกั้นก๊าซสำหรับขวด PP เหนียวกว่า ทนการพับ และมีเกรดที่รองรับความร้อนสูงกว่า ส่วน PS ขึ้นรูปง่ายแต่เปราะกว่าและทำเป็นโฟมน้ำหนักเบาได้แพร่หลาย

วัสดุ	รหัส	จุดจำง่าย
PET	1	ขวดเครื่องดื่มใส
PP	5	กล่องอาหารและฝาพับ
PS	6	ชิ้นงานแข็งเปราะหรือโฟม

ไม่ควรทดสอบด้วยการเผาหรือดมกลิ่น การอ่านเครื่องหมายวัสดุหรือข้อมูลผู้ผลิตปลอดภัยและแม่นยำกว่า หากเป็นฟองน้ำนุ่มหรือโฟมฉนวนที่ไม่มีลักษณะเป็นเม็ด วัสดุนั้นอาจเป็น โฟม PU แทน PS

ทำไม PS จึงรีไซเคิลยาก?

PS หลอมกลับมาใช้ได้ แต่เศรษฐศาสตร์ของการรวบรวมเป็นอุปสรรค โดยเฉพาะ EPS ซึ่งมีอากาศเป็นส่วนใหญ่ กินพื้นที่ขนส่งและมักเปื้อนอาหาร จุดรับเฉพาะทางอาจใช้เครื่องอัดหรือหลอมลดปริมาตรก่อนส่งต่อ

PS แข็งที่สะอาดและเป็นชนิดเดียวมีโอกาสจัดการง่ายกว่า แต่จุดรับทั่วไปหลายแห่งยังไม่รับ ก่อนแยกควรถามว่ารับ PS แข็ง, EPS หรือทั้งสองแบบหรือไม่ เทเศษอาหารออก ผึ่งให้แห้ง และไม่ปนโฟมชนิดอื่น ภาชนะที่เปื้อนมากอาจไม่คุ้มกับน้ำและพลังงานที่ใช้ล้าง

สรุปให้จำง่าย

พลาสติก PS คือพลาสติกเบอร์ 6 ที่ทำได้ทั้งชิ้นงานแข็งใสและโฟมน้ำหนักเบา จุดเด่นคือขึ้นรูปง่ายและเป็นฉนวนได้ดี ส่วนข้อจำกัดคือเปราะ ไม่เหมาะกับความร้อนสูง และมีระบบรับรีไซเคิลจำกัด อ่านต่อได้ที่ OTHER เบอร์ 7 เพื่อเข้าใจว่าพลาสติกนอกหกกลุ่มแรกถูกจัดไว้อย่างไร หรือเทียบกับพลาสติกวิศวกรรมที่เหนียวกว่าอย่าง ABS