พลาสติก OTHER คืออะไร? รู้จักกับพลาสติก OTHER ในเชิงลึก

เมื่อเห็นเลข 7 ใต้ภาชนะ หลายคนเรียกรวมว่า “พลาสติกเบอร์ 7” ราวกับเป็นวัสดุชนิดเดียว ความจริงกลับตรงกันข้าม: OTHER เป็นกลุ่มสำหรับพลาสติกที่ไม่อยู่ในรหัส 1–6 หรือเป็นโครงสร้างหลายชั้น จึงต้องรู้ชื่อวัสดุเพิ่มก่อนจะตอบเรื่องคุณสมบัติ ความปลอดภัย หรือการรีไซเคิลได้

พลาสติก OTHER คืออะไร?

OTHER คือหมวดรหัสเรซินเลข 7 ใช้รองรับพลาสติกชนิดอื่นนอกเหนือจาก PET เบอร์ 1, HDPE เบอร์ 2, PVC เบอร์ 3, LDPE เบอร์ 4, PP เบอร์ 5 และ PS เบอร์ 6

กลุ่มนี้อาจรวม โพลีคาร์บอเนต (PC), ABS, โพลียูรีเทน (PU), ไนลอนหรือพอลิเอไมด์ (PA), อะคริลิก (PMMA), EVA, POM, PTFE, พลาสติกชีวภาพอย่าง PLA ตลอดจนบรรจุภัณฑ์หลายชั้นที่ประกอบด้วยเรซินมากกว่าหนึ่งชนิด ดังนั้นเลข 7 จึงบอกเพียงว่า “ต้องตรวจต่อ” ไม่ได้บอกสมบัติเฉพาะ

พลาสติกที่มักอยู่ในกลุ่มเบอร์ 7

Polycarbonate หรือ PC

PC ใส แข็งแรง และรับแรงกระแทกได้ดี ใช้ทำแผ่นใสป้องกัน หมวกนิรภัย ชิ้นส่วนอุปกรณ์ และภาชนะใช้ซ้ำบางประเภท สูตรและข้อกำหนดต่างกันตามผลิตภัณฑ์ จึงควรใช้ตามคำแนะนำของผู้ผลิต

ABS

พลาสติก ABS แข็ง เหนียว และให้ผิวงานสวย พบในของเล่น ฝาครอบอุปกรณ์ และชิ้นส่วนรถยนต์ ABS บางชิ้นอาจระบุ 7 หรือระบุคำว่า ABS โดยตรง แต่เลข 7 เพียงอย่างเดียวไม่ยืนยันว่าเป็น ABS

Polyurethane หรือ PU

พลาสติก PU ปรับสูตรได้ตั้งแต่โฟมนุ่มในเบาะ โฟมแข็งสำหรับฉนวน ไปจนถึง TPU ที่ยืดหยุ่นและทนการสึก ผลิตภัณฑ์บางชิ้นอาจระบุ PU, PUR หรือ TPU โดยตรง และหลายชิ้นไม่มีรหัสเรซินเพราะไม่ใช่บรรจุภัณฑ์

Polyamide หรือ Nylon

ไนลอนมีความเหนียว ทนการเสียดสี และทำได้ทั้งเส้นใยกับชิ้นส่วนวิศวกรรม ใช้ในเสื้อผ้า เฟือง สายรัด และอุปกรณ์เครื่องจักร ไนลอนมีหลายชนิดย่อยและดูดความชื้นไม่เท่ากัน

PMMA หรือ Acrylic

อะคริลิกใสและทนสภาพอากาศ เหมาะกับป้าย ตู้โชว์ แผ่นกั้น และโคมไฟ แม้จะใสคล้ายแก้วหรือ PC แต่ลักษณะการรับแรงกระแทกและการแปรรูปไม่เหมือนกัน

PLA และพลาสติกชีวภาพบางชนิด

PLA ผลิตจากวัตถุดิบหมุนเวียนได้ เช่น น้ำตาลจากพืช และใช้ในแก้ว บรรจุภัณฑ์ หรือเส้นพิมพ์สามมิติบางประเภท คำว่า “ชีวภาพ” ไม่ได้แปลว่าจะย่อยสลายในดินหรือทะเลได้เอง PLA หลายเกรดต้องใช้สภาวะของโรงงานปุ๋ยหมักอุตสาหกรรม และไม่ควรปนกับสายรีไซเคิล PET

วัสดุหลายชั้น

ซองหรือกล่องบางแบบประกอบด้วยพลาสติกหลายชนิด รวมถึงกระดาษหรืออะลูมิเนียม เพื่อกั้นอากาศ แสง และความชื้นได้ดี ข้อแลกเปลี่ยนคือชั้นวัสดุแยกออกยาก จึงอาจถูกจัดเป็น OTHER และมีช่องทางรีไซเคิลจำกัด

เลข 7 ปลอดภัยหรือไม่?

ไม่สามารถตอบจากเลขเพียงตัวเดียวได้ เพราะกลุ่มนี้มีวัสดุและสารเติมแต่งหลากหลาย แนวทางที่ใช้ได้จริงคือดูชื่อวัสดุ คำรับรองสำหรับสัมผัสอาหาร ช่วงอุณหภูมิ และคำแนะนำการล้างหรือการใช้ซ้ำบนผลิตภัณฑ์

หากภาชนะระบุเพียงเลข 7 แต่ไม่มีข้อมูลอื่น ไม่ควรเดาว่าเข้าไมโครเวฟ ใส่น้ำเดือด หรือใช้ซ้ำระยะยาวได้ สำหรับอาหาร ให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาเพื่ออาหารและระบุวิธีใช้ชัดเจน ภาชนะเก่า แตก ขุ่น หรือมีรอยลึกควรเลิกใช้ตามสภาพ

คำว่า “BPA-free” ก็ไม่ได้แปลว่าผลิตภัณฑ์เหมาะกับทุกอุณหภูมิหรือทุกอาหาร เป็นข้อมูลเรื่องสารหนึ่งรายการเท่านั้น ไม่ใช่ใบรับรองคุณสมบัติทั้งหมดของภาชนะ

พลาสติกเบอร์ 7 รีไซเคิลได้ไหม?

วัสดุบางชนิดในกลุ่ม 7 รีไซเคิลได้ดีเมื่อรวบรวมแยกเป็นชนิดเดียว เช่น เศษอะคริลิกหรือไนลอนจากโรงงาน แต่การเก็บรวมจากครัวเรือนยาก เพราะเลข 7 ไม่ได้บอกว่าแต่ละชิ้นทำจากวัสดุเดียวกันหรือใช้กระบวนการเดียวกันได้

ก่อนส่งรีไซเคิล ให้มองหาอักษรเพิ่มเติม เช่น PC, ABS, PA, PMMA หรือ PLA แล้วสอบถามผู้รับเฉพาะทาง อย่าใส่วัสดุทั้งหมดที่มีเลข 7 รวมกัน และอย่านำพลาสติกที่ย่อยสลายได้ไปปนกับ PET หรือพลาสติกทั่วไป หากไม่มีชื่อวัสดุหรือจุดรับที่ยืนยัน ควรลดการใช้และเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีช่องทางปลายทางชัดเจนตั้งแต่แรก

รหัส 1–7 บอกอะไร และไม่บอกอะไร?

รหัสเรซินช่วยระบุครอบครัววัสดุและสนับสนุนการคัดแยก แต่สัญลักษณ์ที่ดูคล้ายลูกศรรีไซเคิลทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้ง่าย รหัสไม่ได้รับประกันว่า

• ผลิตภัณฑ์จะถูกรับรีไซเคิลในทุกจังหวัดหรือทุกจุดรับ
• ภาชนะปลอดภัยกับอาหาร ความร้อน หรือไมโครเวฟ
• วัสดุทำจากพลาสติกรีไซเคิล
• ชิ้นงานทุกชิ้นที่มีเลขเดียวกันจะมีสารเติมแต่งและคุณสมบัติเหมือนกัน

การคัดแยกที่แม่นจึงต้องใช้ทั้งรหัส รูปแบบผลิตภัณฑ์ ความสะอาด และข้อกำหนดของผู้รับ

สรุปให้จำง่าย

พลาสติก OTHER คือหมวดเบอร์ 7 ไม่ใช่พลาสติกชนิดเดียว ภายในอาจเป็น PC, ABS, PU, ไนลอน, อะคริลิก, PLA หรือวัสดุหลายชั้น คำตอบเรื่องความร้อน อาหาร และรีไซเคิลจึงต้องดูอักษรหรือข้อมูลผลิตภัณฑ์เพิ่มเติม ดูรายชื่อและทางเชื่อมทั้งหมดได้ที่ คู่มือชนิดของพลาสติก