คลังความรู้ลูกเสือไทยพลาสติก PE คืออะไร? รู้จักกับพลาสติก PE ในเชิงลึก
เข้าใจพลาสติก PE หรือพอลิเอทิลีนว่าครอบคลุม HDPE, LDPE และ LLDPE อย่างไร มีคุณสมบัติ การใช้งาน และข้อควรรู้เรื่องรีไซเคิลอะไรบ้าง
ถุงหูหิ้ว ฟิล์มห่อสินค้า ขวดนม แกลลอน และท่อน้ำจำนวนมากล้วนอยู่ในครอบครัว PE แต่ให้สัมผัสต่างกันจนหลายคนคิดว่าเป็นคนละวัสดุ คำว่า PE จึงเป็นชื่อกลุ่มใหญ่ ไม่ใช่เกรดเดียว
พลาสติก PE คืออะไร?
PE ย่อมาจาก Polyethylene หรือพอลิเอทิลีน เป็นเทอร์โมพลาสติกที่สร้างจากหน่วยเอทิลีนต่อกันเป็นสายโซ่ การจัดเรียงและจำนวนแขนงของสายโซ่ทำให้ PE มีหลายชนิด ตั้งแต่วัสดุแข็งสำหรับขวดและท่อ ไปจนถึงฟิล์มนิ่มที่ยืดได้
PE ที่คนพบมากที่สุดคือ HDPE รหัส 2 และ LDPE รหัส 4 นอกจากนี้ยังมี LLDPE, MDPE และ UHMWPE สำหรับงานเฉพาะ ไม่มีรหัสรีไซเคิลหมายเลขเดียวที่แทน PE ทุกชนิด
PE แต่ละชนิดต่างกันอย่างไร?
- HDPE โมเลกุลมีแขนงน้อย เนื้อแน่นและแข็ง ใช้ทำขวด แกลลอน ถัง และท่อ
- LDPE มีแขนงมากกว่า จึงนิ่มและยืดหยุ่น ใช้ทำถุง ฟิล์ม และขวดบีบ
- LLDPE หรือพอลิเอทิลีนความหนาแน่นต่ำเชิงเส้น เหนียวและทนการเจาะ เหมาะกับฟิล์มยืด ถุง และงานเกษตร
- MDPE อยู่กึ่งกลางระหว่าง HDPE กับ LDPE พบในท่อก๊าซ ฟิล์ม และบรรจุภัณฑ์บางประเภท
- UHMWPE มีมวลโมเลกุลสูงมาก ทนสึกและลื่น ใช้ทำแผ่นรอง รางลำเลียง และชิ้นส่วนวิศวกรรม
จุดเด่นและข้อจำกัดของ PE
PE มีน้ำหนักเบา ไม่ดูดน้ำ เป็นฉนวนไฟฟ้า และทนสารเคมีหลายชนิด จึงแปรรูปเป็นของใช้ได้กว้าง วัสดุไม่เป็นสนิมและมีทั้งเกรดนิ่มกับแข็งให้เลือก
ข้อจำกัดคือ PE ทั่วไปทนความร้อนได้ไม่สูงเท่าพลาสติกวิศวกรรมหลายชนิด ผิวยึดกาวหรือสีได้ยากหากไม่ปรับสภาพ และเสื่อมจากแสงแดดเมื่อสูตรไม่มีสารป้องกัน UV คุณสมบัติจริงยังขึ้นกับความหนาแน่น น้ำหนักโมเลกุล และสารเติมแต่ง
PE ใช้ทำอะไรบ้าง?
ในบ้านพบ PE ในถุงขยะ ถุงแช่แข็ง ฟิล์มห่อ ขวดแชมพู เขียง และกล่องเก็บของ งานสาธารณูปโภคใช้ HDPE หรือ MDPE ทำท่อส่งน้ำและก๊าซ ส่วน UHMWPE ใช้กับชิ้นส่วนที่เสียดสี เช่น รางนำทางและแผ่นรอง
คำว่า “ถุง PE” บนร้านค้าอาจหมายถึง LDPE, LLDPE หรือวัสดุผสม การเลือกถุงจึงควรดูความหนา ความเหนียว งานซีล และสิ่งที่จะบรรจุ ไม่ใช่ดูชื่อ PE อย่างเดียว
PE ปลอดภัยกับอาหารและความร้อนไหม?
PE มีเกรดสำหรับสัมผัสอาหารจำนวนมาก แต่ผลิตภัณฑ์ต้องออกแบบและรับรองสำหรับอาหารนั้น ไม่ควรนำถุงขยะ ถุงอุตสาหกรรม หรือภาชนะสารเคมีกลับมาใส่อาหาร
เรื่องความร้อนต้องดูฉลากเฉพาะชิ้น ถุงแช่เย็นไม่ได้แปลว่าใส่อาหารเดือดได้ และภาชนะ PE ไม่ควรเข้าไมโครเวฟหากผู้ผลิตไม่ระบุ เมื่อพลาสติกเสียรูป มีรอยลึก หรือมีกลิ่นผิดปกติควรหยุดใช้
PE รีไซเคิลได้ไหม?
PE เป็นเทอร์โมพลาสติกและหลอมใหม่ได้ แต่ต้องแยกชนิด รูปทรง และความสะอาด ขวด HDPE มักมีช่องทางรับมากกว่าฟิล์ม LDPE หรือ LLDPE เพราะถุงบางพันเครื่องคัดแยกและเปื้อนง่าย
ก่อนส่งควรดูรหัส เทของออก ผึ่งแห้ง และทำตามกติกาจุดรับ อย่านำพลาสติกชีวภาพหรือซองหลายชั้นมาปน การเขียนว่า PE บนถุงช่วยระบุวัสดุ แต่ไม่รับประกันว่าระบบท้องถิ่นจะรับ
สรุปให้จำง่าย
พลาสติก PE คือครอบครัวพอลิเอทิลีนขนาดใหญ่ จุดเด่นคือน้ำหนักเบา ทนความชื้น และปรับได้ทั้งแข็งกับนิ่ม หากต้องการลงรายละเอียด ให้แยกอ่าน HDPE และ LDPE เพราะรหัสรีไซเคิลและช่องทางปลายทางต่างกัน ดูภาพรวมวัสดุอื่นต่อได้ที่ คู่มือชนิดของพลาสติก